Ukulele, mimo swoich niewielkich rozmiarów, potrafi wyczarować niezwykle ciepłe i radosne brzmienie. Kluczem do uzyskania tego charakterystycznego dźwięku jest odpowiednie strojenie. Najpopularniejszym strojeniem dla większości ukulele, zwłaszcza koncertowych, tenorowych i sopranowych, jest strojenie G-C-E-A.

Jest to tak zwane strojenie „sopranowe” lub „w górę” (re-entrant tuning), gdzie najwyżej brzmiąca struna (czwarta od góry) jest strojona wyżej niż trzecia struna. Ta konfiguracja nadaje ukulele jego unikalny, jasny i często określany jako „dzwoniący” charakter. Zapoznanie się z nazwami strun w tym strojeniu jest pierwszym krokiem do swobodnego grania.

Nazwy strun w strojeniu G-C-E-A

Zacznijmy od podstaw, czyli od nazw poszczególnych strun w najczęściej spotykanym stroju G-C-E-A, patrząc na ukulele od góry (czyli od strony gryfu, gdy instrument spoczywa w pozycji do grania).

• Czwarta struna (najwyżej brzmiąca): To struna G. W strojeniu re-entrant, ta struna jest strojona wyżej niż kolejna. Często jest to struna naciągnięta z mniejszą siłą niż inne, co daje jej tę charakterystyczną, lekko „dzwoniącą” barwę.
• Trzecia struna: To struna C. Jest to struna basowa, która nadaje ukulele jego głębię i stanowi fundament harmoniczny.
• Druga struna: To struna E. Kolejna struna w wyższym rejestrze, która uzupełnia harmonię i melodię.
• Pierwsza struna (najniżej brzmiąca): To struna A. Jest to najwyżej nastrojona struna w tradycyjnym strojeniu C-E-A-G, ale w strojeniu G-C-E-A, często jest ona nieco niżej od struny G.

Zapamiętanie tej sekwencji jest niezwykle ważne. Można użyć wielu pomocy, od prostych rymowanek po specjalne aplikacje strojeniowe. Kluczem jest powtarzanie i osłuchiwanie się z brzmieniem każdej struny.

Strojenie barytonowe ukulele i inne warianty

Chociaż strojenie G-C-E-A jest dominujące, istnieją inne popularne strojenia, które zmieniają charakter brzmieniowy ukulele. Jednym z nich jest strojenie barytonowe, stosowane głównie w ukulele barytonowych, które są większe od standardowych.

W strojeniem barytonowym, ukulele brzmi podobnie do gitary, ale z cieplejszym, bardziej miękkim tonem. Nazwy strun w tym strojeniu są inne i zazwyczaj odpowiadają czterem najniższym strunom gitary.

• Czwarta struna: D
• Trzecia struna: G
• Druga struna: H (B w notacji angielskiej)
• Pierwsza struna: E

Strojenie to D-G-H-E, które jest strojeniem kwartowym, podobnym do strojenia gitary. To strojenie sprawia, że ukulele barytonowe brzmi pełniej i głębiej. Warto pamiętać o tych różnicach, aby nie stroić instrumentu w niewłaściwy sposób, co mogłoby wpłynąć na jego brzmienie i żywotność.

Poza tymi dwoma głównymi strojeniami, istnieją również mniej popularne warianty, takie jak strojenie D-F#-A-D (często nazywane „Canadian tuning”) czy strojenie w molach. Zrozumienie podstawowych strojeń jest jednak kluczowe dla każdego początkującego ukuleleisty.

Wybór i konserwacja strun do ukulele

Rodzaj strun ma ogromny wpływ na brzmienie ukulele. Na rynku dostępne są różne materiały, z których wykonuje się struny, a każdy z nich oferuje nieco inne właściwości. Najpopularniejsze są struny wykonane z:

• Nylonu: Są to najczęściej spotykane struny, szczególnie w ukulele sopranowych i koncertowych. Nylonowe struny dają ciepłe, miękkie i okrągłe brzmienie. Są również bardzo łagodne dla palców, co jest dużym plusem dla początkujących.
• Fluorocarbonu: Struny z fluorocarbonu są zazwyczaj jaśniejsze i głośniejsze niż nylonowe. Mają bardziej wyraziste, „dzwoniące” brzmienie z większą projekcją. Są często wybierane przez bardziej zaawansowanych graczy, którzy szukają większej dynamiki.
• Polyesteru: Struny poliestrowe oferują kompromis między nylonem a fluorocarbonem, zapewniając jasne, ale jednocześnie ciepłe brzmienie.
• Poliuretanu: Czasami stosowane, dają nieco bardziej stłumione, ale przyjemne brzmienie.

Oprócz materiału, ważny jest również naciąg strun. Struny mogą być „miękkie” (low tension) lub „twarde” (high tension). Miękkie struny są łatwiejsze do dociskania i dają bardziej łagodne brzmienie, podczas gdy twarde struny oferują większą głośność i klarowność dźwięku. Wybór zależy od indywidualnych preferencji i stylu gry.

Regularna wymiana strun jest kluczowa dla utrzymania dobrego brzmienia instrumentu. Stare, zużyte struny tracą swoją klarowność, stają się matowe i trudniejsze do strojenia. Zazwyczaj zaleca się wymianę strun co kilka miesięcy, w zależności od intensywności gry i warunków przechowywania ukulele.

Konserwacja strun polega również na ich czyszczeniu po każdej sesji gry. Używanie suchej, miękkiej ściereczki do przetarcia strun usuwa pot i brud, co przedłuża ich żywotność i zapobiega korozji, szczególnie w przypadku strun metalowych, które rzadziej występują w ukulele.